Projektowanie słowem: krótki poradnik

Wszystkie ilustracje stworzyła Thoka Maer.

Projektowanie słowem_ krótki poradnik

Pracujesz przy produktach IT? Projektujesz interakcje? Tworzysz treści? Nie wiesz, jak nazwać ten przycisk? Zastanawiasz się, co zrobić z tym przydługim zdaniem?

To chodź! Postaram Ci się pomóc.

Oto krótki poradnik projektowania słowem, który miał swoją premierę na konferencji Element UX Talks w Poznaniu.

Zaczynamy?


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (1)

Tematem konferencji była PORAŻKA. I to ona pójdzie na pierwszy ogień. Opowiem Ci o porażce, która niestety zdarza się dość często podczas projektowania, nie tylko treści.

Potem dla równowagi pokażę Ci, co można zmienić w podejściu, żeby odnieść sukces.

Następnie przejdę do części, w której opiszę, jak odnaleźć się w sytuacji, gdy samemu jest się odpowiedzialnym za tworzenie treści.

Na końcu przedstawię Ci garść rad, co robić, a czego nie robić, aby pisać jak najlepiej.


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (2)

Wyobraź sobie taką sytuację:

Jesteś projektantem treści dla produktu IT. Pewnego dnia zostajesz poproszony o sprawdzenie jednej z funkcji produktu pod kątem użytego słownictwa.

Dostajesz gotową makietę, dopracowaną w każdym szczególe. Wszystkie przyciski mają nazwy, pola mają swoje opisy, są podpowiedzi i wyjaśnienia. Nic tylko przekazać całość do kolejnego etapu, czyli wdrożenia.

Zaczynasz sprawdzać treści na makiecie i widzisz, że użyte słowa są niezgodne ze słownikiem projektu, wszędzie jest pełno skrótów, pojawiają się synonimy, niektóre słowa niosą inne znaczenie niż powinny, gdzieniegdzie trudno zrozumieć, co jako użytkownik powinieneś zrobić. Coś tu ewidentnie nie gra.

Widzisz, że miejscami trzeba inaczej podejść do problemu. Trzeba przeprojektować funkcję, żeby była zrozumiała dla użytkownika oraz stworzyć nowe opisy.


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (3)

W takiej sytuacji zostawiasz na makiecie komentarze z sugestią zmiany, prośbą o wyjaśnienie, pytaniem.

Cały ten proces jest zazwyczaj bardzo pracochłonny. Wymiana komentarzy wydaje się nie mieć końca. Sugerujesz rozwiązania, które zostały już odrzucone na wstępnym etapie projektu. Ale przecież ty o tym nie wiesz. Nie zostałeś wtedy uwzględniony w procesie. Bardzo trudno w ten sposób dojść do porozumienia. Wiele kwestii pozostaje nierozwiązanych, bo nikt już nie ma siły komentować.

Nie zrozum mnie źle. Komentarze mogą być bardzo przydatne. Ale raczej na wstępnym etapie projektu, a nie po jego zakończeniu.

A przecież można byłoby tego uniknąć, gdyby tylko …


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (4)

… zaprosić projektanta treści do współpracy wraz z rozpoczęciem projektu.

Wtedy znacząco zwiększa się prawdopodobieństwo, że wszystko będzie działać tak, jak powinno. A treści będą idealnie dopasowane do projektu.

Jest czas na rozważenie różnych scenariuszy, zbadanie, jakim językiem posługuje się użytkownik, jakiego słownictwa używa, jakich treści potrzebuje. A wszystko po to, aby zapewnić jak najbardziej naturalną komunikację między użytkownikiem a produktem.


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (5)

Współprojektowanie, nie tylko w tej sytuacji, jest podstawą sukcesu. Pomaga, już na wczesnym etapie, określić ewentualne ograniczenia i przeszkody, sprawdzić różne rozwiązania i scenariusze.

Nie bój się pokazywać tego, co udało Ci się stworzyć, nawet na wczesnym etapie. Opinie innych, sugestie, przemyślenia są bardzo ważne do stworzenia jak najlepszych treści. Im więcej osób spojrzy na Twoją pracę, tym lepiej.

Pamiętaj: nie musisz wprowadzać zmian zgodnie ze wszystkimi sugestiami. Potraktuj je jako wskazówki, co jeszcze można poprawić w Twoich treściach, jaki kierunek nadać zmianom. 


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (6)

Bycie specjalistą od wszystkiego jest nie lada wyzwaniem. Gdy do tego dochodzi jeszcze tworzenie treści, to można się czasami przestraszyć. Ale nie ma czego! Jeśli tylko zapamiętasz, że język jest tak samo ważny jak interakcje i warstwa wizualna projektu, że tworzą wspólną całość, to oczywiście, że dasz radę. 

Popularne stwierdzenie, że nie mamy czasu na czytanie, jest jak najbardziej prawdziwe. Dlatego tworzenie przemyślanych treści jest tym bardziej ważne.

Język i treści idealnie dobrane do projektu gwarantują sukces i pomagają w budowaniu zaufania użytkownika do produktu.

Ale dość już tych rozważań! Przejdźmy do konkretów.


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (7)

Twórz możliwie najkrótsze treści. Niech zawierają informacje, które są istotne w danym momencie. Nie musisz mówić wszystkiego od razu.

Spróbuj zacząć w ten sposób:

Napisz wszystko to, co chcesz przekazać użytkownikowi. Zobacz, które słowa są niepotrzebne, nie wnoszą nic do komunikatu, są tylko ozdobnikami. Wykreśl je. Spójrz na to, co zostało. Może da się wykreślić coś jeszcze? Może trzeba coś przeformułować? Napisać od początku?

Projektowanie słowem_ krótki poradnik (8)

Tak jak w tym przykładzie.

Staraj się też przestrzegać prostej zasady: 1 myśl na 1 zdanie.

Pisz krótkie zdania. Unikaj zdań wielokrotnie złożonych. To, co chcesz przekazać, powinno być zrozumiałe już po pierwszym przeczytaniu.


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (9)

Nie każ użytkownikowi myśleć, jeśli nie musi. Każda chwila zawahania, czas spędzony na zastanawianiu się, o co chodzi, oddala go od celu.

Pamiętaj, że użytkownik korzysta z Twojego produktu tylko dlatego, że chce osiągnąć swój cel.  A proste, jednoznaczne komunikaty przybliżają go do tego.

Pamiętaj, że Twój produkt, nie ważne jak bardzo Ci drogi, jest zaledwie narzędziem w rękach użytkownika. Mam wrażenie, że często o tym zapominamy.

Mów jasno, o co chodzi.

Nie używaj synonimów. Nie bój się powtarzać słów, jeśli dzięki temu treści będą bardziej zrozumiałe i jednoznaczne.

Nie opieraj się wyłącznie na kontekście. Użytkownik może nie pamiętać, co działo się przed chwilą. Może odszedł od komputera? Może odłożył telefon czy tablet?

Nie zostawiaj miejsca na domysły.


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (10)

Wyobraź sobie taką sytuację:

Prosisz użytkownika o wykonanie jakiejś czynności w Twojej aplikacji. On wykonuje ją bez większych problemów. Zapytany o to, jak nazywały się poszczególne pola, przyciski i inne elementy interfejsu, nie jest w stanie sobie tego przypomnieć.

Sukces!

To znaczy, że na żadnym z etapów użytkownik nie miał wątpliwości, co wybrać, co wpisać, co kliknąć, by osiągnąć swój cel.

Polecam też korzystać ze sprawdzonych haseł, konstrukcji, wzorców. Zamiast „Utwórz dokument” lepiej powiedzieć „Nowy” lub „Nowy dokument”. Unikajmy jednak konstrukcji „Utwórz nowy dokument”. Czasownik „tworzyć” sam z siebie zakłada powstanie czegoś od zera.


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (11)

Treści w produkcie IT mają za zadanie pomóc użytkownikowi osiągnąć cel. Powinny pojawić się tylko tam, gdzie są akurat potrzebne. Gdzie użytkownik może potrzebować wyjaśnienia, podpowiedzi, pokazania kierunku. Lubię takie treści nazywać pomocną dłonią.

Pamiętaj, że nie musisz tłumaczyć wszystkiego. Przekaż tylko takie informacje, które są ważne w danym momencie.

Podpowiedz, że pole jest wymagane. Ostrzeż, że raz wprowadzone dane nie będą mogły już zostać zmienione. Gdy pole jest nieaktywne, wyjaśnij dlaczego i powiedz, co należy zrobić, żeby je aktywować.


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (12)

Zaufanie użytkownika do produktu IT można budować również za pośrednictwem słów.

Staraj się nie zatajać żadnych ważnych informacji. Zastanów się, jakie informacje mogą mieć wpływ na zachowanie użytkownika. Może istnieją ograniczenia, o których należy wspomnieć.

Zawsze informuj użytkownika, jakie poniesie on koszty, nawet w przybliżeniu. Zaznacz, jeśli coś jest za darmo. Ukryte koszty, o których użytkownik dowiaduje się po fakcie, są czymś, czego należy bezwzględnie unikać.


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (13)

Często nie zdajemy sobie sprawy z tego, że słowa i kontekst, w którym występują, mają znaczenie, budzą określone skojarzenia, mają konsekwencje.

Dobieraj odpowiednie słowa, pamiętając o tym.

Na przykład:

Spróbuj zastąpić słowo „Zatwierdź” słowem „Wybierz”. Pierwsze budzi skojarzenia z czymś, od czego nie ma odwrotu. Drugie daje więcej swobody, możliwość wycofania się. Logika działania przycisków o takich nazwach może być taka sama, ale „Wybierz” będzie podświadomie traktowane jako bezpieczniejsze rozwiązanie, dlatego może być klikane chętniej i częściej.


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (14)

Często ze względów estetycznych decydujemy się na używanie samych ikon, bez opisów wyjaśniających, co znaczą. Ufamy, że będą zrozumiałe dla wszystkich. A tak niekoniecznie jest.

Przykład z życia wzięty:

Symbole powyżej oznaczają damską i męska toaletę. Chyba prawie każdy z nas kiedyś, choć raz, zawahał się przed otwarciem tak oznaczonych drzwi. Ja sama wielokrotnie musiałam na chwilkę przystanąć, by zastanowić się, które drzwi powinnam wybrać.

Projektowanie słowem_ krótki poradnik (15)

Po dodaniu opisów symbole stają się jasne, nie ma miejsca na domysły, można ruszać śmiało za potrzebą.

Zastanów się, czy nie nadużywasz ikon bez wyjaśnień. Sprawdź, czy dodanie opisów pod nimi ułatwi życie użytkownikowi.


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (16)

Nadmiar informacji to nic dobrego. Zazwyczaj i tak użytkownik nie będzie w stanie wszystkiego zapamiętać. A i wyłowienie istotnych dla niego treści w morzu słów może okazać się skomplikowane.

Nie zarzucaj użytkownika treściami. Pozwól mu eksplorować. Przedstaw tyle informacji, aby go zaintrygować, a nie przestraszyć. Pokaż też, gdzie może dowiedzieć się więcej.


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (17)

Nie ma nic gorszego niż nieaktualne treści, stare zrzuty z ekranu, opisy, które mówią o czymś, co już nie istnieje.

W takiej sytuacji nie ma znaczenia, jak dobrze treści są napisane. Ostatecznie będą zupełnie nieprzydatne dla użytkownika. Będą budzić u niego tylko frustrację. Co prawdopodobnie doprowadzi do porzucenia wykonywanej czynności i Twojego produktu oraz do utraty zaufania.

Dbaj o to, aby wszystkie informacje, które podajesz, były aktualne. Jeśli stosujesz odnośniki, sprawdź, czy działają.

A może zmieniła się Twoja grupa odbiorców? Zastanów się, czy język, którym się posługujesz, nie wymaga odświeżenia. Może musisz być bardziej oficjalny, albo bardziej bezpośredni.


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (18)

Zawsze mnie dziwi, że ten wzór komunikatu ma się ciągle tak dobrze i można go spotkać prawie wszędzie. Jest to pytanie wytrych, które niczego nie rozwiązuje ani nie załatwia, a tylko asekuruje.

Zazwyczaj pojawia się w nowym oknie. Utrudnia odgadnięcie kontekstu: „To co to za plik?!”. Użytkownik musi zamknąć okno, nie potwierdzając kasowania, żeby się upewnić, co kasuje.

W takim komunikacie nacisk kładziemy na to, czy jesteśmy pewni, co robimy, a nie na to, co robimy i z czym.

A wystarczy skrócić i przeformułować to pytanie, by odnieść sukces.

Projektowanie słowem_ krótki poradnik (19)

Zacznij od najważniejszej akcji („Usunąć”) i od obiektu tej akcji („prezentacja.pdf”). Zawsze możesz dodać inne informacje dotyczące konsekwencji tej czynności. Ale najważniejsze masz już z głowy.


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (20)

Nie zakładaj, że użytkownik zrozumie, co masz na myśli. Nie zakładaj, że użytkownik będzie znał terminologię, którą się posługujesz. To, że jest ona zrozumiała i oczywista dla Ciebie, nie znaczy, że będzie tak samo dla innych.

W miarę możliwości testuj wszystko, co tylko możesz. Sprawdź, jakim językiem posługują się Twoi użytkownicy. Zobacz, jakich słów używają, gdy mówią i piszą o Twoim produkcie.

Język branżowy jest dopuszczalny w produktach specjalistycznych, ale nie ma w nim miejsca na żargon. Pamiętaj jednak, że wszelkie terminy techniczne powinny być zawsze wyjaśnione na wypadek, gdyby z produktu korzystał ktoś, kto nie jest specjalistą w dziedzinie.


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (21)

Bardzo często opisujemy, co robi dana funkcja. Zachwalamy jej możliwości. Czego to nie robi. Ale zapominamy o tym, żeby wspomnieć, dlaczego użytkownik powinien z niej skorzystać.

Aby uniknąć takiej sytuacji, zadaj sobie zawsze te dwa pytania: Co użytkownik może zrobić dzięki tej funkcji?  Czy na tym skorzysta? A jeśli tak, to jak?

Pamiętaj, że treści powinny pokazywać, co użytkownik może zrobić z Twoim produktem, a nie co produkt może zrobić dla użytkownika.


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (22)

Na koniec chciałam Ci przedstawić bardzo fajny sposób na uporanie się z żargonem prawniczym.

Czasami nie mamy wyboru i musimy udostępnić regulamin, który na dodatek musi brzmieć w określony sposób. Ale nikt nie zabrania nam dodania informacji o tym, co te zawiłości znaczą.

Projektowanie słowem_ krótki poradnik (23)

Wystarczy dodać: „Inaczej mówiąc” i wytłumaczyć, co autor tak naprawdę miał na myśli.


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (24)

Zbliżamy się do końca, więc podsumujmy najważniejsze:

Pamiętaj, aby angażować się w projektowanie treści od samego początku. Przekonuj innych, że jest to właściwa droga.

Staraj się pisać krótko i zwięźle, przekazując tylko te informacje, które są najważniejsze w danym momencie.

Nie ukrywaj żadnych informacji, nawet tych, które mogą zniechęcić użytkownika.

Wykorzystuj treści do prowadzenia użytkownika przez produkt. Podpowiadaj, kiedy jest to potrzebne.

Mów, co użytkownik może osiągnąć, jeśli zdecyduje się skorzystać z jednej czy drugiej funkcji.

A wszystko będzie dobrze!


Projektowanie słowem_ krótki poradnik (25)

Dziękuję!


Mam nadzieję, że wszystko to, co napisałam, pomoże Ci lepiej projektować, również przy użyciu słowa!

Masz pytania?
Napisz do mnie!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s